18 yaşından önce, 35 yaşından sonra, 2 yıldan sık arayla ve 5 ve daha fazla gebelik annede kansızlık, beslenme bozuklukları ve zor doğumların artmasına neden olur. İki yıldan sık aralarla doğum yapan annelerin bebekleri ise anne karnında yeterince gelişememekte, erken ya da düşük kilolu doğmaktadır. Bu tür durumları öğrenebilmek için “Aile Planlaması” uygulanır.
Aile planlamasının amaçları şunlardır:
1.Doğumlar arasındaki sürenin uzamasını sağlayarak, annenin sağlığını korumak.
2.Sağlıklı çocuklar yetiştirmek ve bebek ölüm oranını azaltmak.
3.Çocuğu olamayanların çocuk sahibi olmasını sağlamak.
4.Gebelikten korunmak isteyenlere yardımcı olmak.
5.Diyabet (şeker) ya da kalp hastalığı gibi gebeliğin sakıncalı olduğu durumlarda, annelerin sağlığını ve yaşamını koruyabilmek için gebeliği önlemek.
6.Bireyleri ve aileleri üreme sağlığı ve aile planlaması konusunda eğitmek.
AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİ:
A)Etkinliği yüksek sağlıklı modern yöntemler:
1-Prezervatif (Kondom, kılıf):
Erkek tohum hücrelerinin (spermlerin) kadın vajinasına dökülmesini, dolayısı ile sperm ve yumurtanın karşılaşmasını engelleyerek gebeliği önler. Bir başka özelliği de cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engelleyen tek yöntem olmasıdır. (Örneğin; AIDS, frengi, belsoğukluğu vb.). halk arasında ”kılıf” diye de bilinir. Cinsel ilişki öncesi erkek tarafından doğru şekilde kullanıldığında koruyuculuk oranı %95-98’dir. Her bir prezervatif bir defa kullanılmalıdır. Sağlığa hiçbir zararı yoktur.
2-Vajinal Bariyerler (Diyafram, sperm öldürücü krem, köpük, fitil):
Diyafram rahim ağzına takılarak spermlerin içeriye geçmesini engeller. Sperm öldürücüler, vajinadaki tüm spermleri işe yaramaz hale getirir.
Diyafram rahim ağzına takılarak spermlerin içeriye geçmesini engeller. Sperm öldürücüler, vajinadaki tüm spermleri işe yaramaz hale getirir. Diyafram ve sperm öldürücüler bir arada ve doğru kullanıldığında etkinlikleri artar. İlişkiden önce kadın tarafından yerine yerleştirilir. İlişkiden sonra en az 6 saat yerinde bırakılmalıdır. Sağlığa bir zararları yoktur.
3-Rahim İçi Araçlar (Spiraller)
Rahim içine uygulanır. Yumurtanın rahim içine naklini, spermlerin yumurtanın yanına gitmesini önler. Döllenme olmuş olsa bile rahim içinin özelliklerini bozarak, döllenmiş yumurtanın yerleşmesini engeller. Çıkartıldığında kadının doğurganlığı yeniden başlar. Yan etkileri yok denecek kadar azdır, kontrolleri düzenli olarak yapılırsa %98 oranında korur.
4-Hormonel Yöntemler (Doğum Kontrol Hapları, İğneleri):
Hemen hepsi yumurtlamayı durdurur, rahim ağzı tıkacını kalınlaştırarak, spermin rahim içine girmesini engeller, rahim içi dokusunu inceltir.
Haplar ağızdan alınır. 21 ila 25 gün kullanılanları vardır. İğneler aylık ya da 3 aylık iki formdadır. Enjeksiyon, iğne tipine göre, her ay ya da 3 ayda bir kas içine yapılarak uygulanır. Kullanımları bırakıldığında doğurganlık yeniden başlar.
Hormonal yöntem kullanmadan önce mutlaka muayene olmalı ve hangi yöntemin nasıl kullanılacağı hekim tarafından kararlaştırılmalıdır.
5-Tüp Ligasyonu (Kadında Kordonların Bağlanması):
Kadınlarda yumurtanın geçtiği tüplerin kapatılması ya da bağlanması işlemidir. Genellikle genel anesteziyle yapılan küçük bir ameliyat gerektirir. Böylece sperm ve yumurtanın karşılanması engellenir. Geri dönüşü olmayan bir yöntemdir. Herhangi bir şekilde adet bozukluklarına ya da hormonal değişime, cinsel istek azalmasına neden olmaz. Kesinlikle bir daha çocuk sahibi olmak istemeyen çiftler tercih etmelidir.
Vasektomi (Erkekte sperm kanallarının bağlanması):
Erkekte lokal anesteziyle, spermin geçtiği kanalların kesilmesi veya bağlanması işlemidir. Geri dönüşü yoktur. Ergenlik gücünde ya da cinsel ilişkide herhangi bir azalmaya veya değişikliğe neden olamaz.
Vasektomi (Erkekte sperm kanallarının bağlanması):
Erkekte lokal anesteziyle, spermin geçtiği kanalların kesilmesi veya bağlanması işlemidir. Geri dönüşü yoktur. Erkeklik gücünde ya da cinsel ilişkide herhangi bir azalmaya veya değişikliğe neden olmaz.
B)Etkinliği Düşük Eski Yöntemler:
-Takvim yöntemi
-Geri çekme
-Vajinal lavaj
Bu yöntemler koruyuculuk oranları düşük olduğundan önerilmemektedir.
