Çok Fazla Genital Uyarılma ?

Belki de problem Kalıcı Cinsel Uyarılma Sendromu  dur? (PSAS)

Kadınlar üzerindeki en fazla odaklanma son dönemlerde kadınların daha az genital uyarılma ve azalan cinsel heyacan şikayeti iken  çok az sayıda kadının yaşadığı tersi şikayeti olan yani kalıcı cinsel uyarılma durumu yaşayan, cinsel istek duymadan saatlerce, günlerce hatta haftalarca sürebilen ve bir veya daha çok orgazm yaşatan bir durum da vardır.

İlk başlarda zevk veren bir durum gibi görünse de sonraları yoğun, azalmayan vajinal ve klitoral uyarılma hissi stres yaratan bir duruma dönüşebilir.

Bu durumla karşı karşıya olduğununuzu düşünüyorsanız PSAS testini tamamlayın.

Tanıtım:

son yıllarda tanımlanan ve bir problem olarak nitelendirilen(Leiblum&Nathan,2001,2002)  Kalıcı genital uyarılma bozukluğu(PGAD ) yeni bir olgu değildir.  Bu sendromun ilk özelliği, adından da anlaşılacağı üzere presipitan(kimyasal reaksiyon sonucu presitasyona neden olan şey,bir sıvı içerisindeki partiküllerin dibe çökmesi durumu) olmadan genital uyarılmanın oluşması duygusudur ve uzun zamanlar boyunca devam eder, bir veya daha fazla orgazm oluşmasına rağmen, utanma ve suçluluk duyguları nedeni ile pek fazla rapor edilmez. Ancak şimdilerde beklenmeyecek kadar fazla sayıda kadın bu konuda şikayetlerde bulunuyor. Akrtopu şeklinde bu şikayetlerin ifşa edilmesinin iki smuhtemel iki sebebi olabilir. Birincisi genel olarak kadın cinselliğine olan bakış açısının çok açık bir vaziyet alması. Diğeri ise bu konudaki yaptığımız yayınlar ve online destek grubunun kurulmuş olması.

TERMİNOLOJİ:

İlk önceleri bu duruma kalıcı cinsel uyarılma sendromu(PSAS) olarak değerlendirmemize rağmen , şimdi daha iyi bir isim verdik o da. Kalıcı genital uyarılma bozukluğu(PGAD) ancak bu yeni isim tam olarak yayınlarda kullanılmadığından eski ismine de yer vermeye devam ediyoruz.

Yaklaşık 100 yıl önce Kraft-Ebing(1903) bazı açılardan PGAD a benzeyen bir durum tanımladı.

PGAD deneyimleyen kadınlar:

PGAD i nasıl yaşadıklarını ve hayatlarını nasıl etkilediğini anlamak için bu bozukluğu yaşayan kadınların tariflerine bakalım:

Ben 65 yaşında bir kadınım ve doktor benim kalıcı cinsel uyarılma yı deneyimlediğimi sizin makalenize bakarak teşhis ettiğinde çok şaşırdım. Bu durum ilk ortaya çıktığında jinekolohum bana gülümseyerek cinsel arzunun normal olduğunu ve  endişelenmemi söylediğinde neredeyse aklımı kaçıracaktım. Ona 65 yaşımın büyük bir kısmında cinsel deneyim yaşadığımı ve bu durumun şimdiye kadar yaşadığım cinsel arzudan çok farklı bir deneyim olduğunu anlatmaya çalıştım. Cinsel aktivitenin durmaması çok stres verici bir durum… orgazm olmak o bölgedeki karıncalanmayı durdurmuyor. Tıpkı o bölgede çok kötü bir kaşıntı olması ve hiçbir şeyin veya hiçbir miktar kaşımanın onu durduramayacağı gibi bir his… uyanık olduğunuz her saat sanki bir cinsel ilişkinin ortasındasınız ve hiçbir zaman tatmin olmayacakmışsınız hissi veriyor. Her hangi bir işe konsantre olmak çok zor oluyor.

53 yaşındaki bir kadın yazıyor:

Ben hayatımın son 20 yılını aralıklarla bu rahatsızlıkla geçiriyorum ama şimdi menapozda olduğum için durum her zamankinden çok daha kötü. Ben şimdi 53 yaşındayım. Ben hiçbir cinsel istek duymadan ve hiçbir dış uyarılmaya maruz kalmadan kalıcı olarak bunu hissediyorum. Çok anlayışlı bir eşim var ama uzun zamandır seksle ilgilenmiyorum çünkü herhangi bir yardıma vs ihtiyacım yok. Bu durumun ilişkimize zarar verdiğini hissediyor ve üzülüyorum. Bu hisleri yaşadığım için utanıyorum ve kimseyle bu konuda konuşamıyorum. Sanırım PSAS ı sizin tarifinize göre orta şiddette yaşıyorum, bu konudaki ilk düşüncelerim’ şimdi 16 yaşındaki bir erkek çocuğun neler hissettiğini anlıyorum.’… şu an artan bir testesteron hormonu ile karşı karşıyayım.

Bu anlatımlara bakarak PGAD ın rahatsız edici ve istenmediğini anlıyoruz. Peki o zaman PGAD ın kendine özgü karakteristiği nedir ve kadınların normal farkında olarak yaşadığı ve zevk aldığı genital hisden farkları nelerdir?

PGAD TEŞHİSİ:

1- PGAD da genital bölgede ve göğüste kan yoğunlaşması ve hissiyataın artması ve de bu hissin kendiliğinden geçmemesi. Saatlerce de sürebilir günlerce de.

2- sıradan orgazm ile sonuçlanmaz, saatlerce veya günlerce ertelenerek çoklu orgazm ile sonuçlanır.

3- bu fizyolojik özellikler herhangi bir cinsel arzu veya heyecandan bağımsız olarak  yaşanır.

4- sürekli cinsel uyarılma hem cinsel aktivite ile hemde  cinsel aktivite dışı uyarılmalarla veya hiçbir uyarılma olmadan da tetiklenebilir.

5- sürekli cinsel uyarılmanın fizyolojik belirtileri istenmeden, kendiliğinden yaşanır.

Bu bozukluğun başka bir özelliğini son zamanlarda aydınlattık. Buna spontan orgazm diyoruz, uyarılmadan şiddetli orgazm olma durumu. Bazı kadınlar bu orgazm olmayı zevk verici olarak nitelendirirken, kadınların büyük çoğunluğu bu orgazmları rahatsız edici,oyalayıcı, huzursuz edici olarak tanımlıyorlar. Çok az kadında uyarım olmadana gerçekleşen bu orgazmlar gece veya gündüz herhangi bir zamanda olabiliyor. Bu orgazmlar genellikle şiddetli, birden fazla ve birkaç dakika sürebiliyor. Bazı kadınlar bu orgazmlardan sıkılıyor endişeleniyor. Nöbet geçirme gibi görüyorlar ve nerolojik değerlendirme istiyorlar.

 PGAD ve normal cinsel uyarılma hisleri arasındaki farklar:

Tahrik edilmeden gerçekleşen genital uyarılmanın hepsi problemli değildir.Asslında, kadın cinsel tepkisi konusundaki literatür çalışmalarında tartışılmamasına rağmen, gün içerisinde veya hafta içerisinde tahrik edilmeden gerçekleşen genital uyarılma deneyimi oldukça normaldir. Örneğin bir kadın anlatıyor:

-Ben kendi kendimi bildim bileli siz nasıl tanımlarsınız… birdenbire görünen provoke edici hiçbir işaret olmadan  kendimi çok azgın ve tahrik edilmiş olduğumun farkına varıyorum.uygun olduğumda vibratörüme koşuyorum… yoksa dikkat etmemeye çalışıyorum ve kendiliğinden gidiyor. Hiçbir zaman bunu ‘bozukluk’ diyebileceğim kalıcı bir durumu olmadı.

Başka bir kadın anlatıyor:

-Diğer kadınların seslendirdikleri şeyler bana oldukça normal görünüyor ben kendi deneyimimi hiçbir zaman ‘bozukluk’ olarak veya PSAS/PGAD olarak tanımlamam. Her zaman sadece biraz azgın olduğumu düşünürüm.

Açıkça görülüyor ki genital uyarılma hissinin farkındalığı bazı kadınlara oldukça  normal ve zevk verici olarak nitelendirilirken bazıları bunu cansıkıcı olarak nitelendirebiliyor. Bu duyular ya cinsel istek hislerini ve cinsel davranışları tetikliyor yada alternatif olarak sönüp gidiyor. Bu bir ‘BOZUKLUK’ değildir. Tam tersine, kalıcı genital uyarılma bozukluğundan şikayet eden kadınlar bu durumu ZEVK verici, güven tazeleyici veya eğlenceli olarak TANIMLAMIYOR. Gerçekte, bizim düşüncemize göre  bir tanıya PGAD diyebilmek için  sıkıntı verici duyguların birlikte olması  ve kendi kendine yapılan sıkıntı testinden on üzerinden en az 4 puan olması gerekir.

Yaygınlık:

PGAD ın yaygınlığı bilinmiyor. Utanıldığı ve tam olarak anlaşılmadığı için doktorları ile bu konuyu konuşmakta gönülsüz davranıyorlar.Sorulduğunda ise birçok jinekolog kariyerleri boyunca bir veya iki durumla karşılaştığını söylüyor. Bu rakamlar sadece PGAD literatürde tanımlandıktan sonra görülen durum. Tekrar söylüyoruz, kalıcı cinsel duyuların hepsini PGAD olarak teşhis koyamayız.

Son Çalışmalar:

Bu zamana kadar kalıcı cinsel uyarılma ile ilgili çok az sayıda çalışma yapıldı.PGAD tan şikayetçi kadınların büyük bir çoğunluğu ,  göreceli olarak sağlıklı,iyi eğitim almış,ve uzun dönemli ilişki içerisinde bulunan kadınlardır. Bu kadınlar bulundukları konumda oldukça sıkıntı içerisindeler. Bu bozukluktan şikayetçi daha ılıman ve aralıklı uyarılma yaşayan küçük bir azınlık ise daha yoğun ve sürekli yaşayanlara göre  bu bozukluğu zevk verici olarak adlandırabiliyor. Aslında  son elde edilen çalışmalara göre iki farklı kadın grubu var- PGAD  ı tam anlamıyla yaşayanlar ve bütün değil de bazı özelliklerini barındıranlar, ki bunlar daha az  sıkıntı çekerler  ve bunlara PGAD teşhisi koymak çok doğru değildir.

Kadınlara  genital uyarılma duyusunu harekete geçiren muhtemel tetikleyiciler ve bazı fizyolojik değişiklikleri  tanımlaması sorulduğunda:

Sezeryan ameliyatından birkaç hafta sonra başladı

Zyban(bupropion) ve Paxil arasında geçiş yaparken inanıyorum ki Zyban ı kullanırken yan etkisi olarak ortaya çıktı.

PSASın başlaması adet dönemine ara verildiği dönemle çatışıyor.

İlk olarak ectopic hamilelik ile ikinci çocuktaki sabsequent hamilelik arasında başladı.

Kalıcılık enfeksiyonlardan ortaya çıknıştır(enfeksiyon mayasıdır)

İlk nedeni pelvisimde geçirdiğim kaza ve yaralanma sonrası ortaya çıktı ve  PSAS ı ilk yaşadığım  zaman  kazadan  birkaç hafta sonra yaptığım masturbasyondu ve bu kazadan sonraki ilk cinsel olayımdı.

Anti depresanlar arasındaki değişimde

Muhtemel ilk tetikleyiciler—cocukluktan beri yıllarca bazı özelliklerini gördğm.

Genel olarak değerlendirildiğinde aşağıdaki gruplarda na tetikleyiciler gruplanabilir:

Bir ilacı  veya hormonal perhizi bitirmek veya başlamak , kendi kendine veya partneri tarafından  yapılan yoğun cinsel uyarım, ve duygusal gerginlik ve kaygı. Çalışmaya katılanların % 19 u kalıcı cinsel uyarılmanın sonucu olarak  had safhada sıkıntı yaşadığını bildirirken % 63 de en azından orta düzeyde sıkıntı yaşadığını bildirmiştir. Sıkıntı veren en büyük etmen ise istenmeden  oluşan genital uyarılma hissidir, daha sonra süreklilik göstermesi, sonra mutsuzluk hissi, üzüntü,azalan cinsel tatmin, ve ilişki durumu dur.

Şuanki etiyolojik teoriler:

Şimdi etiyoloji olarka bir konsesyus yoktur. Goldstein(2005) e göre:

1-merkezi sinirsel değişimler(ör: kaza sonrası,spesifikbeyin lejyon anarmalliği)

2-ikincil nerolojik değişimler(ör: oelvik sinirlerindeki aşırı hassasiyet veya entrapment )

3-vasküler değişiklikler(pelvik kan yoğunlaşması)

4- genital yapıya karşı oluşan mekanik baskılar

5- ilaç değişikliği

6-psikolojik değişiklikler(ör: stres)  veya bir kaçının birlikteliği

Birçok durum idiopathic  gibi görünüyor belirleybilmek için geçmişini ve şimdisini çok iyi analiz etmeyi gerektiriyor.

Muhtemeldir  ki en az iki çeşit sürekli genital uyarılma tipi vardır: birincisi nerovasküler veya nerokimyasal nedenlerle alakalı olnalr ve diğeri de psikolojik durum ile alakalı olanlar. 23 yaşındaki bir kadın bazı PGAD lıların durumunun nasıl psikolojik olduğuna iyi bir örnek. Onun bildirdiğine göre cinsellikle alakalı bazı kelimeler kalıcı cinsel uyarılmasında tetikleyici olarak davranıyor.bu  kadın diyor ki bu tetikleyiciler bilinçaltında çalışıyor ve görünürde hiçbir neden yokken oluşuyor.konuşmasına şu şekilde devam ediyor: maymunların sosyal davranışları konusunu bir hocasından dinlerken ‘ güçlü bir uyarılma davetsiz olarak geldi ve konsatrasyonumu dağıttı. Hoca maymunların seksinden bahsettiğinde benim uyarılmamın başladığını fark ettim. Sadece bu kelime uyarılmayı tetikledi. Ayrıca bu kadn şunu da ekledi: anksiyete de dayanılmaz şekilde pelvik kaslarının tansiyonunu arttırarak uyarılmayı tetikleyebiliyor. Bu genç kadına göre ,uyarılma hissi ‘istikrarlı ve orgazm dalgası sırasında kasılma olmuyor… Fiziksel olarak  sıcak hissediyorum; dizlerim hafifliyor ve sanki bilincimin etrafta neler olduğunu algılamasına engel oluyor gibi bir duygu yaşıyorum.’

Diğer kadınlar için açıkça görülüyor ki, ya belirli bir ilaca karşı bir tepkidir, trazadone gibi , ya da  discontinuation sendromunun(devamsızlık sendromu) bir parçasıdır.

Birkaç yazar PGAD belirtileri ile fluoksetin(prozac),venlafazine(Effexor),Sertralin(Zoloft), paroksetin(Paxil) gibi seçici seratonin arttırıcı inhibütör(SSRI ler)lerin kullanımı  arasında ilişki olup olmadığını merak etmekteler. Alınan tek tek durum raporlarına göre ve kadınlarla yapılan konuşmalarda bu anti-depresanların kullanılmaya başlaması ile PGAD semptomları ilişkilendirilememiştir ve  bu ilaçların kullanılmasının kesilmesi ile semptomların azaldığı görülmüştür.

Cinsel tepki seratonin tarafından etkilenir.SSRI ların yan etki olarak uyarılmayı ve orgaz olmayı arttırmak yerine geciktirdiği (% 30-40)rapor edilmiştir. SSRI lar nitrik oksidi(NO) bloke ettiği, düz kasların gevşemesini yavaşlattığı ve genital kan akışını engellediğiiçin bu sonuç şaşırtıcı değildir. Bazı psikiyatristler  SNRI (seçici norepinephrine inhibitörü ) türü ilaçların kullanılması, örneğin Venlafaxine(Effexor) veya duloxetine(Cymbalta), veya anti-seizure tipi ilaçların valpronic asid(Depakote) gibi  Kullanılması PGAD da etkili olabilir.

PGAD dan şikayetçi olanların geömişte ve şimdi kullandığı tüm ilaçlar dikkatli bir şekilde not edilmeli ve değerlendirilmelidir.

Bazı kadınlarda ilaçlar genital uyarılmayı tetikleyebilrken, diğer kadınlarda pelvic kaslarında değişim şeklinde veya pelvic sinirlerindeki aşırı duyarlılık ile kendini gösterebiliyor. Bu durumlar kanın pelvik bölgesinde sıkışmasına neden olabilir. Pelvik kaslarının gücünün bir sonucu olarak ve/veya kanın genital bölgede sıkışması sonucu genital bölgedeki titreme veya basınç  cinsel uyarılmaya sebep olabilir veya katkıda bulunabilir.

Masturbasyon ile veya partnerin tahrik etmesi ile bu uyarılma duygusu görülmeyebilir çünkü sinirlerin çevirdiği fascia(kasların etrafını saran zar) kanı sıkıştırır ve bir veya daha fazla orgazm olmaya rağmen  yüksek seviyedeki uyarılmanın devamına sebep olabilir. Aslında sıkışan kanı hafifletmek için yapılacak ısrarlı girişimler, kendi kendine veya partneri vasıtasıyla, genital uyarılma hislerinin daha sürekli ve daha ısrarlı olmasına neden olabilir.

Özetle,  PGAD için  iki ana sınıf faktöre bağlı olarak çok faktörlü bir bozukluk olduğunu kesin olarak söyleyebiliriz:

Nerovasküler veya nerokimyasal faktörler,

Psikolojik/stres temelli faktörler.

Farklı kadınlar için bu faktörlerlerden her biri farklı şekilde etki edebilir veya farklı derecede ortaya çıkabilir. Üstelik cinsel uyarılmanın devam etmesine neden olan faktörler, ilk olarak ortaya çıkmasına neden olan faktörlerden oldukça farklı olabilir. Ya kadınlar genital duyuları hakkında daha uyanık olsa ve küçük değişiklerin farkına varabilse ve pelvik kaslarını sıkılaştırsa. İstikrarlı bir şekilde pelvic kaslarını sıkılaştırma anksiyete ile birleşince, stres ve bu duyuların nedenine olan ilgi, durumu şiddetlendirebilir veya istenmeyen fiziksel durumun devam etmesine neden olabilir.

Tedavi:

Tavsiye edilen genel kabul görmüş bir tedavi olmamasına rağmen, ortak akıl müdahalesi en akla yatkın yol gibi duruyor. İlk önce anestezik ajanlar kullanarak pelvik bölgesini uyuşturmak ve rahatlama sağlamak önerilir. Durum tekrar ettiğinde, tedavi şikayetleri tamamen  ortadan kaldırmak yerine coping with e odaklanmalıdır. psiko eğitimsel müdahaleler,bilişsel davranışçı terapiler,ve fiziktedavi/açma egzersizleri bu yaklaşımın bir yanıdır.

Psiko eğitimsel:  PSAS dan  şikayetçi kadınlar  bu durumu yaşayan sadece kendilerinin olmadığını keşfedince çok ferahlık yaşadıklarını rapor ediyor-  bu problemin bir adının olması, sempati ve tavsiye sunan bir destek grubunun varlığı..

Tetikleticilerin belirlenmesi: tetikleyici faktörlerin veya tetilemeye katkısı olan faktörlerin aydınlatılması yardımcı olabilir. Dikkatini başka yerlere vermek çok önemlidir.bu problemi olan  hastaların dikkatlerini genital bölgelerinden  vucutlarının dışında başka bir yere yoğunlaştırmaları konusunda cesaretlendirilmelidir. Daha büyük genital damar büzülmesine neden olacağı için beceriksiz ve yoğun bir şekilde kendi kendini uyarmaktan sakınılmalıdır.

Pelvik masaj: pelvik masajı veya açma egzersizleri pelvik tansiyonunu azaltabilir veya yok edebilir. Dneyimli bir pelvik danışmanı  yardımcı olabilir.

İlaç tedavisi: bazı ilaçlar genital uyarılmayı hafifletebilir. Ruh durumunu dengeleyen, anti- seizure ilaçları, valproic asit(Depakote) gibi, bazı kadınlara yardım edebilmektedir.

Son düşünceler:

Epeyce PGAD çeken kadınların çoğunda tekrarlama gösterdiği için rahatlama sözü veren bazı tedaviler incitici olabilir. Psikoterapi-  hemen hemen diğer yönelmelerden- içgörü kazandırdığı için, muhtemel açıklamalar sağladığı için ve katartik ifadeyi cesaretlendirdiği için ve stresi azaltmaya ve kendi kendini yatıştırma egzersizlerine katkıda bulunduğu için yardımcı olabilir. Rapor edilen çok az sayıda psiko-trapötik ‘tedavi’ vardır(Hallam-Jones& Wylie,2001). Aynı zamanda, duygusal stresi ve/veya fiziksel tansiyonu azaltmaya yardımcı olan her türlü tedavi desteklenmelidir. Bu konunun etiyolojik açıdan daha iyi anlaşılabilmesi , nedenlerinin anlaşılabilmesi  ve bu rahatsız edici durumun tedavisinin  daha fazla incelemeye ihtiyaç duyulduğu açıktır.